Ile kosztuje kampania wyborcza? Kalkulator i limity wydatków.

Poniżej zapoznasz się z takimi zagadnieniami, jak:

• przegląd głównych czynników wpływających na koszty kampanii,
• zestawienie typowych kategorii wydatków komitetów,
• porównanie skali budżetów w poszczególnych rodzajach,
• stawki za podstawowe materiały oraz aktywności kampanijne,
• praktyczne wskazówki dotyczące szacowania budżetu.

Ile kosztuje kampania wyborcza w Polsce? Co się na nią składa?

Koszt kampanii wyborczej jest bardzo zróżnicowany i zależy od kilku czynników. Zaliczamy do nich typ wyborów, zasięg działań (lokalny, regionalny lub krajowy), liczbę startujących kandydatów, przyjętą strategię oraz wykorzystywane narzędzia promocyjne.

W praktyce budżet kampanii parlamentarnych największych partii sięga zwykle kilkudziesięciu milionów złotych. Z kolei indywidualne kampanie kandydatów na posłów czy też radnych zamykają się zazwyczaj w kwotach od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy złotych. Górne granice wydatków określa Kodeks wyborczy (limity wylicza i podaje PKW). Najpopularniejsze kategorie wydatków obejmują:

• materiały drukowane (plakaty, ulotki, banery, billboardy itp.) i gadżety wyborcze,
• materiały cyfrowe (produkcja spotów itp.),
• reklamę w mediach tradycyjnych (TV, radio, prasa),
• reklamę w sieci, w tym w mediach społecznościowych (Facebook Ads, YouTube, TikTok, Google Ads itp.),
• organizację wieców, konwencji, wywiadów, spotkań z wyborcami,
• wynagrodzenia sztabu wyborczego i pracowników (w tym koszty logistyczne),
• usługi agencji PR, reklamowych oraz produkcyjnych,
• przeprowadzanie sondaży, badań opinii publicznej i analiz.

Jak kształtują się wydatki w zależności od rodzaju kampanii?

• Kampania prezydencka – limit wydatków są obliczany na podstawie określonej stawki – przemnożonej przez liczbę wyborców ujętych w rejestrze wyborców. W przypadku tego typu kampanii – sięgają milionów, a nawet dziesiątek milionów (na jednego kandydata).
• Kampania parlamentarna – limit obliczany jest jako iloczyn kwoty bazowej oraz liczby wyborców w okręgach, w których komitet zarejestrował swoje listy. Im więcej okręgów obsadza, tym wyższy łączny limit może przeznaczyć na kampanię. Indywidualne kampanie kandydatów na posłów mogą kosztować od kilkudziesięciu tysięcy złotych do kilkuset tysięcy w przypadku silnie eksponowanych „jedynek” lub kandydatów rozpoznawalnych w skali ogólnopolskiej.
• Kampania senacka – limit wydatków oblicza się dla całego komitetu i zależy od liczby zarejestrowanych kandydatów oraz liczby wyborców w okręgach. Zazwyczaj typowy budżet kampanii senackiej waha się od 100 do 500 tysięcy złotych. Aczkolwiek w okręgach wielkomiejskich oraz przy silnie zaangażowanych kandydatach kwoty te bywają jeszcze wyższe.
• Kampania samorządowa – tu skala budżetów jest najbardziej zróżnicowana ze wszystkich rodzajów wyborów. W małych gminach wynoszą one kilkanaście tysięcy złotych, natomiast w wielkich miastach – mogą sięgać kilku milionów. Limit dla komitetu zależy od typu wyborów (rada gminy, miasta, powiatu lub sejmiku) oraz liczby mieszkańców danej jednostki samorządu terytorialnego.
• Kampania europejska – limity wydatków opierają się na liczbie wyborców w okręgach, w których komitet zarejestrował swoje listy. W praktyce więc budżety dużych komitetów w wyborach europejskich sięgają kilkudziesięciu milionów złotych.

Koszty kampanii w podziale na aktywności kandydatów

A jak wyglądają budżety, jeśli przypiszemy je do konkretnych obszarów? Poniżej opisujemy główne kategorie. Zaznaczamy, że podane ceny są jedynie szacunkowe.

• Materiały drukowane i nośniki outdoorowe (plakat A2 kosztuje kilkaset złotych za 1000 sztuk, plakat A1 – od 500 do 1500 zł za 1000 sztuk, druk billboardu to wydatek od 300 do 600 zł za sztukę, banery winylowe mieszczą się w przedziale od 30 do 100 zł za metr kwadratowy, a ulotki dwustronne A5 – od 200 do 500 zł za 1000 sztuk).

Osobną kategorię stanowią wydatki na montaż, klejenie, transport oraz wynajem powierzchni reklamowych – od 300 zł miesięcznie za billboard w małym mieście do kilku tysięcy w dużych miastach.

• Spoty wyborcze (produkcja prostego video rozpoczyna się od kilku tysięcy złotych, z kolei profesjonalny spot telewizyjny może kosztować od 50 do 300 tysięcy złotych). 30-sekundowa emisja w telewizji ogólnopolskiej w prime time to wydatek rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych, w stacjach lokalnych – już od kilkuset zł.

Komitety mogą też korzystać z bezpłatnego czasu antenowego w mediach publicznych. Ten zasób jest jednak mocno ograniczony (zazwyczaj spoty kandydatów są publikowane w nieatrakcyjnych godzinach).

• Reklama w mediach tradycyjnych (prasowa to wydatek od kilkuset złotych za pojedynczy moduł w gazecie lokalnej, aż do kilkudziesięciu tysięcy złotych za całą stronę w tytule ogólnopolskim, natomiast radiowa kosztuje od kilkuset złotych za 30 sekund w lokalnej rozgłośni).
• Reklama internetowa (Facebook Ads, Google Ads, YouTube Ads itp.) rozliczana jest w modelach CPM lub CPC, a jej koszt zależy od wybranego targetowania. W praktyce stawki zaczynają się od kilku złotych za 1000 wyświetleń lub za 1 kliknięcie.
• Sztab, doradcy i obsługa kampanii (koszty wynagrodzeń członków sztabu, honoraria doradców politycznych i strategów, koszty współpracy z agencjami PR i reklamowymi, koszty obsługi prawnej, wynagrodzenie pełnomocnika finansowego oraz obsługi księgowej, a także koszty wynajmu biur sztabu i transportu). W dużych kampaniach sumarycznie mogą sięgać kilku milionów złotych.
• Wiece, konwencje i spotkania z wyborcami (obejmują między innymi wynajem sal i miejsc, sceny, nagłośnienia, oświetlenia, ekranów, oprawę wizualną i obsługę techniczną, a także catering, ochronę, transport). W praktyce duża konwencja partyjna potrafi kosztować od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy złotych. Lokalne spotkanie z mieszkańcami – zazwyczaj „zamyka się” w kwocie kilkuset złotych.
• Badania, sondaże i analizy strategiczne (mogą kosztować od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych za pojedynczy pomiar).

Czy droższa kampania oznacza lepszą kampanię? Jakie są faktyczne koszty pozyskania wyborców?

Tu na uwagę zasługuje wskaźnik nazywany cost per vote (CPV), czyli po prostu – realny koszt pozyskania jednego głosu. To właśnie ten parametr dostarcza informacji o faktycznej skuteczności danej kampanii.

Doskonale potwierdzają to dane dotyczące ostatniej kampanii prezydenckiej, w której koszty pozyskania pojedynczego głosu w reklamie internetowej wahały się od kilkunastu groszy (w przypadku Rafała Trzaskowskiego), aż do nawet kilkudziesięciu groszy (u Szymona Hołowni czy Magdaleny Biejat). Nawrocki i Trzaskowski wydali bardzo podobne kwoty (ostateczna różnica była marginalna), co tylko potwierdza, że o wyniku zadecydował nie sam budżet, ale efektywność jego wydatkowania.

Jak oszacować budżet? Kalkulator kosztów aktywności wyborczej.

• Określ cel kampanii – czy zależy Ci na zwycięstwie, dobrym wyniku, czy po prostu – chcesz budować rozpoznawalność „pod przyszłe wybory”.
• Ustal zasięg swoich działań – czy chcesz działać w danym okręgu, zależy Ci na większym regionie, czy też całym kraju.
• Wybierz główne narzędzia promocyjne (np. druki, media tradycyjne, internet, eventy lub wszystko na raz).
• Oszacuj udział poszczególnych kategorii narzędzi, a następnie – przypisz do nich procentowy podział budżetu (czyli ile chcesz przeznaczyć na dany obszar).
• Zaplanuj rezerwę na nieprzewidziane wydatki (w zależności od możliwości powinno to być minimum 10 – 20% całości).

Bardzo pomocne mogą okazać się sprawozdania finansowe komitetów z poprzednich wyborów. Lektura tego typu dokumentów pozwala łatwo zorientować się, jakie kwoty faktycznie wydawano w analogicznej kampanii kilka lat wcześniej.

Poszukujesz specjalistów od marketingu politycznego?

Grupa naszych ekspertów chętnie pomoże Ci zaplanować oraz przeprowadzić skuteczną kampanię. Odezwij się do nas, aby porozmawiać o szczegółach i poznać warunki oraz przebieg współpracy.

Czytaj więcej