Materiały wyborcze – rodzaje, formaty, przeznaczenie i zasady dystrybucji

Czytając dalej, odkryjesz:

• definicję materiału wyborczego,
• zasady wspólne dla wszystkich materiałów oraz obowiązujące terminy,
• klasyfikację materiałów drukowanych, cyfrowych i gadżetów,
• formaty, nakłady oraz szacunkowe ceny,
• wymogi dotyczące oznaczenia komitetu i identyfikacji wizualnej,
• kanały dystrybucji wraz z zasadami finansowania.

Czym są i co zaliczamy do materiałów wyborczych?

Zgodnie z zapisami Kodeksu wyborczego „materiałem wyborczym” jest każdy (pochodzący od komitetu wyborczego), upubliczniony i utrwalony przekaz informacji, który ma związek z zarządzonymi przez PKW wyborami. Rozbijając tę definicję na czynniki pierwsze:

• „Pochodzący od komitetu wyborczego” oznacza, że nie chodzi o przekaz osoby fizycznej działającej poza komitetem ani partii w okresie poza kampanią.
• „Upubliczniony” wskazuje na to, że jest skierowany do nieograniczonej liczby odbiorców.
• „Utrwalony”, że został zapisany na nośniku, niezależnie od formy (papier, plik cyfrowy, a nawet gadżet z nadrukiem).
• „Mający związek z zarządzonymi wyborami” – odnosi się do konkretnej i już ogłoszonej elekcji.

Niezależnie od tego, czy mówimy o plakacie, ulotce, banerze, spocie wideo, poście w mediach społecznościowych czy gadżecie – absolutnie każdy z tych materiałów MUSI: pochodzić od formalnie utworzonego komitetu wyborczego, zawierać jego wyraźne oznaczenie. Ponadto, podlega ochronie prawnej, co oznacza, że jego umyślne niszczenie lub usuwanie jest karalne.

Start dystrybucji i publikacji, czyli… od kiedy można je rozpowszechniać?

Każda kampania rozpoczyna się z dniem ogłoszenia aktu o zarządzeniu wyborów, a kończy zaś – 24 godziny przed dniem głosowania*. Konkretny komitet może jednak prowadzić agitację dopiero od dnia przyjęcia przez właściwy organ zawiadomienia o jego utworzeniu – w praktyce zwykle 7 – 14 dni po formalnym ogłoszeniu wyborów.

Wszelkie materiały – owszem, mogą zostać wyprodukowane wcześniej, jednak z ich dystrybucją należy poczekać aż do rejestracji komitetu oraz zarządzenia wyborów.

* Cisza rozpoczyna się o północy w dniu poprzedzającym głosowanie i trwa do zamknięcia lokali wyborczych. W tym czasie zabronione jest rozpowszechnianie materiałów.

Jakie są rodzaje materiałów wyborczych? Klasyfikacja według typu i przeznaczenia.

W praktyce kampanijnej materiały dzielimy na trzy główne kategorie, czyli drukowane (tzw. klasyka działająca na poziomie wizualnej rozpoznawalności kandydata oraz bezpośredniego kontaktu z wyborcą), cyfrowe (z roku na rok odgrywające coraz większą rolę), gadżety promocyjne (wspierające główne kanały komunikacji i budujące więź z wyborcami).

Co ciekawe – wbrew narracji o dominacji internetu, to druk wciąż pochłania największą część budżetów. Z opublikowanych sprawozdań finansowych wynika, że ponad połowa wydatków kandydatów poszła na reklamy, a większość z nich najwięcej przeznaczyła właśnie na ulotki, plakaty i billboardy.

Drukowane materiały wyborcze – ulotki, plakaty, banery i billboardy

Pozostają podstawą kampanii – szczególnie lokalnych i samorządowych. Zaliczamy do nich:

• Ulotka wyborcza – służy prezentacji sylwetki kandydata i jego programu. To jedyny drukowany format, który pozwala na rozbudowaną treść. Dystrybuuje się ją masowo: do skrzynek pocztowych, na ulicy oraz podczas spotkań.
• Plakat wyborczy – buduje rozpoznawalność poprzez ekspozycję na słupach ogłoszeniowych, tablicach informacyjnych czy prywatnych posesjach. Zawiera zazwyczaj zdjęcie, hasło, numer listy i pozycję.
• Baner wyborczy – „większy brat” plakatu, montowany na ogrodzeniach, fasadach i konstrukcjach reklamowych, dzięki czemu zapewnia długoterminową ekspozycję (nawet kilka miesięcy), odporną na warunki atmosferyczne.
• Billboard – do tej kategorii zaliczamy jeszcze większe formaty występujące w formie tradycyjnych nadruków lub tzw. citylightów, czyli podświetlanych.
• Wizytówka wyborcza – drobny, ale jednocześnie skuteczny materiał wręczany podczas spotkań osobistych, pikników oraz akcji door-to-door. Powinna zawierać imię i nazwisko kandydata, stanowisko, numer listy i pozycję, oznaczenie komitetu oraz dane kontaktowe wraz z profilami w mediach społecznościowych.
• List do wyborcy – spersonalizowany dokument wysyłany na konkretne adresy. Eksperci marketingu politycznego uznają go za jedno z najskuteczniejszych narzędzi kampanii samorządowej.
• Broszury i foldery programowe – zawierające szczegółowy program wyborczy (szczególnie polecane do zastosowania wobec liderów opinii i najbardziej zaangażowanych wyborców).

Cyfrowe materiały wyborcze – spoty, social media i strona kandydata

Zyskały ogromne znaczenie w ostatnich cyklach wyborczych. Na szczególną uwagę zasługują:

• Spot wyborczy – krótki film dystrybuowany w telewizji (bezpłatne audycje w mediach publicznych, płatne bloki w komercyjnych) oraz w internecie – na YouTube, Facebooku, Instagramie i TikToku.
• Posty i grafiki w mediach społecznościowych – promujące postulaty, infografiki, cytaty kandydata, zdjęcia ze spotkań, relacje oraz krótkie wideo. Główne platformy to Facebook, Instagram, TikTok, X, LinkedIn oraz YouTube.
• Strona internetowa – pełni funkcję centrum kampanii, czyli punktu odniesienia dla wyborców, dziennikarzy i wolontariuszy.

Gadżety wyborcze – rodzaje, ceny i limit wartości

Mają za zadanie wspierać główne kanały komunikacji. Tu musimy wspomnieć o takich, jak:

• Drobne gadżety reklamowe – długopis z nadrukiem, smycz reklamowa, brelok z logo, magnes na lodówkę, przypinka.
• Odzież i torby kampanijne – koszulka bawełniana z nadrukiem (może pełnić istotną rolę w budowaniu identyfikacji wizualnej), a torba bawełniana (doceniana za swoją praktyczność i powszechne wykorzystanie – nie ląduje w szufladzie, jak większość innych gadżetów).
• Słodycze reklamowe – w tym krówki, czekoladki, landrynki w papierkach z logo. Ich wpływ na wyniki kampanii jest raczej symboliczny, jednak zważywszy na bardzo niskie koszty – warto rozważyć wdrożenie tej formy promocji.
• Gadżety technologiczne – np. powerbank, pendrive, etui na telefon. Są znacznie droższe, ale za to – działają szczególnie skutecznie wśród młodszych wyborców.

O co zadbać? Identyfikacja wizualna i oznaczenie komitetu wyborczego.

Absolutnie na każdym musi znaleźć się wyraźne oznaczenie komitetu, od którego pochodzi. Warto również pamiętać o zachowaniu spójnej identyfikacji wizualnej. Wszystko po to, aby wyborca – widzący na przykład plakat, ulotkę, baner i spot tej samej kampanii – niemal natychmiast był w stanie rozpoznać i zakwalifikować je jako te same i pochodzące od tego samego kandydata, komitetu bądź partii.

Jak je rozdawać? Zasady i dobre praktyki dystrybucji materiałów na wybory.

W tym aspekcie masz do dyspozycji wręcz cały „arsenał” sposobów dotarcia do swoich przyszłych wyborców. W zależności od rozmiaru okręgu, typu wyborów, a także materiałów, które planujesz dystrybuować, możesz postawić między innymi na:

• kolportaż do skrzynek pocztowych
• dystrybucję uliczną i w trakcie spotkań z mieszkańcami, pikników wyborczych itp.
• kampanię door-to-door (bezpośrednie pukanie do drzwi i krótkie rozmowy z wyborcami).

Kto może to finansować? Jakie limity obowiązują?

Wszystkie materiały wyborcze muszą być sfinansowane z funduszu wyborczego komitetu i udokumentowane w sprawozdaniu finansowym składanym do PKW lub komisarza wyborczego. Dotyczy to zarówno druku ulotek, jak i produkcji spotu, zakupu gadżetów czy najmu powierzchni reklamowych.

O ile agitować może każdy wyborca, o tyle, jeśli chodzi o finanse – płacić może wyłącznie komitet. Jeśli wyborca sam sfinansuje np. druk plakatów w porozumieniu z komitetem – może to zostać uznane za nieprawidłowe finansowanie kampanii.

Pamiętaj również o limitach wydatków, których wysokość zależy od rodzaju wyborów oraz liczby wyborców w okręgach (tzw. stawki bazowe podlegają okresowej waloryzacji). Aktualne kwoty każdorazowo wylicza i publikuje PKW.

Potrzebujesz wsparcia w przygotowaniu materiałów wyborczych?

Eksperci agencji marketingu politycznego z przyjemnością Ci pomogą. Przejdź do kontaktu i umów się na rozmowę, podczas której omówimy szczegóły i być może zdecydujesz się na współpracę.

Czytaj więcej